آرمينيوس وامبرى ( مترجم : فتحعلى خواجه نوريان )
31
سياحت درويشى دروغين در خانات آسياى ميانه ( فارسى )
شما هستيم معذلك خاطرنشان ميكنيم كه راههاى تركستان نه از حيث سهولت و نه از حيث امنيت بپاى راههاى ايران و تركيه نميرسند و در راهى كه ما پيش خواهيم گرفت غالبا هفتههاى تمام انسان حتى به يك خانه هم برخورد نميكند و آرزوى يك لقمه نان و يك قطره آب آشاميدنى بر دل انسان باقى ميماند به علاوه خطر كشته شدن و اسير شدن و چون برده به فروش رفتن هم در پيش است و علاوه براين طوفانهاى شن هم ممكن است انسان را زندهبگور كند ، پس درين صورت اى افندى نتايج اقدام خود را درنظر بگيريد تا مبادا روزى پشيمان شويد و ما بهيچوجه مسئوليت بدبختيهاى احتمالى شما را نميتوانيم به گردن بگيريم و از همه گذشته بايد بدانيد كه غالب همشهرىهاى ما از حيث تجربيات و آشنائى به اوضاع خيلى عقب هستند و با آنكه شما از مهماننوازى آنها داستانها شنيدهايد معذلك از خارجيهائى كه از بلاد دوردست ميآيند روگردان ميباشند . راستى هيچ فكر كردهايد كه بدون كمك ما تنها با وسائلى كه شخصا در دست داريد سفر مراجعت را چگونه انجام خواهيد داد ؟ واضح است كه اين بيانات تا چه حد در من تأثير داشت ولى معذلك نتوانست مرا متزلزل سازد و اظهار تشويش اين دوستان جديد را با خوشروئى تلقى كرده گفتم من ازين گونه سختيها بسيار كشيدهام و از تجملى كه دور مرا گرفته مخصوصا اين لباسهاى اروپائى كه به زودى و بالاجبار بايد آن را ترك كنم اظهار انزجار نمودم و گفتم اين دنياى دون مانند مهمانسرائى است كه ما فقط چند « 1 » روزى در آن منزل داريم و بايد آن را ترك كرده به ديگران واگذار نمائيم و من به عقيدهء مسلمانان فعلى كه انديشهء حال را گذاشته و رواج به آتيهء دورفرضهاى احمقانهاى ميكنند بىاعتنا هستم آنگاه رو به آنها كرده گفتم : دوستان عزيز مرا همراه خود ببريد زيرا اين دنياى
--> ( 1 ) - كلمه به كلمه « مهمانخانهء پنج روزه » اصطلاحى است كه فلاسفهء شرق براى تجسم دورهء اقامت چند روزهء بشر در اين دنيا به كار مىبرند .